Je hebt je diploma op zak en iedereen om je heen lijkt precies te weten wat de volgende stap is. Jij misschien niet. Of je weet het wel, maar je hebt gewoon even geen zin om meteen weer in de collegebanken te zitten. Een tussenjaar kan dan heel aantrekkelijk klinken. Toch hoor je ook vaak dat het zonde van je tijd is of dat je er moeilijk weer in komt.
De waarheid ligt ergens in het midden. Een tussenjaar is niet vanzelf goed of slecht: het hangt er vooral van af wat je ermee doet. In dit artikel lees je welke voordelen en nadelen je kunt verwachten, en welke invulling bij jou zou kunnen passen.
Waarom een tussenjaar kan werken
Het grootste voordeel is ruimte om na te denken. Veel scholieren kiezen een studie onder tijdsdruk, terwijl ze eigenlijk nog niet goed weten wat ze willen. Wie te snel kiest, loopt meer kans om halverwege het eerste jaar te stoppen of te switchen. Een jaar ertussen geeft je de kans om je interesses beter te leren kennen, bijvoorbeeld door open dagen te bezoeken of mee te lopen met een opleiding.
Daarnaast word je in een tussenjaar vaak zelfstandiger. Je regelt dingen zelf, verdient misschien je eigen geld en komt in situaties terecht waarin school je niet helpt. Die ervaring neem je mee naar je studie, en veel mensen merken dat ze daarna gemotiveerder beginnen.
De nadelen eerlijk bekeken
Een tussenjaar zonder plan kan snel uitlopen op een jaar van uitslapen en series kijken. Dat is een paar weken heerlijk, maar daarna voelt het vaak leeg. Ook kan het lastig zijn om je studieritme terug te vinden als je een jaar niet hebt geleerd. Vooral bij opleidingen met veel wiskunde of talen merk je dat soms.
Verder schuiven je vrienden door naar hun studie, waardoor je je wat buitengesloten kunt voelen. En denk aan praktische zaken: zaken als kinderbijslag, zorgverzekering en studiefinanciering veranderen rond je achttiende. Zoek dus tijdig uit wat een jaar pauze voor jouw situatie betekent.
Werken: geld verdienen en ervaring opdoen
Een jaar werken is een van de meest gekozen invullingen. Je kunt sparen voor je studie, een reis of een eigen kamer, en je bouwt ervaring op die goed staat op je cv. Denk aan werk in de horeca, de zorg, de logistiek of de detailhandel. Als je al een richting in gedachten hebt, probeer dan werk te vinden dat daarbij aansluit, zoals een baantje in de kinderopvang als je over de pabo twijfelt.
Wil je weten hoe anderen hun tussenjaar hebben aangepakt of heb je vragen over opleidingen en toelating, dan vind je op scholierencommunity.nl vragen, antwoorden en artikelen van en voor scholieren. Het helpt om ervaringen van leeftijdsgenoten te lezen voordat je een beslissing neemt.
Reizen: verder kijken dan je eigen omgeving
Reizen spreekt veel mensen aan, en terecht. Je leert omgaan met onverwachte situaties, je talenkennis gaat vooruit en je ziet hoe mensen elders leven. Je hoeft niet meteen een jaar de wereld rond: een paar maanden backpacken, werken als au pair of een taalcursus in het buitenland kan ook.
Combineer reizen gerust met werken. Veel jongeren werken eerst een half jaar om te sparen en gaan daarna op pad. Zo heb je een duidelijk doel en zit je niet halverwege zonder geld.
Vrijwilligerswerk en andere ideeën
Vrijwilligerswerk is een mooie manier om iets te betekenen en tegelijk te ontdekken waar je energie van krijgt. Dat kan dichtbij huis of in het buitenland. Let bij projecten in het buitenland wel goed op of de organisatie betrouwbaar is en of jouw hulp echt nuttig is.
Twijfel je nog, dan zijn dit een paar invullingen om over na te denken:
- Een korte cursus of een paar vakken volgen om je cijfers op te halen
- Een maatschappelijke diensttijd of vrijwilligersproject
- Een stage bij een bedrijf in een sector die je interesseert
- Een eigen project, zoals een kleine onderneming of een creatieve hobby verder uitbouwen
Zo maak je er een goed jaar van
Het verschil tussen een waardevol en een verloren tussenjaar zit meestal in de voorbereiding. Schrijf op wat je wilt bereiken, al is het maar grof: sparen, een taal leren, een studiekeuze maken. Plan ook wanneer je je weer aanmeldt voor een opleiding, zodat je deadlines niet mist.
Een tussenjaar is dus niet slim of zonde op zichzelf. Het is een kans die je zelf vormgeeft. Als je weet waarom je het doet en er een paar duidelijke doelen aan koppelt, kun je na dat jaar met meer rust en zelfvertrouwen aan je volgende stap beginnen.