Wie in Zuid-Holland tuiniert, weet dat de herfst hier zijn eigen karakter heeft. Het zeeklimaat zorgt voor relatief milde temperaturen, maar ook voor flinke regenbuien, stevige westenwind en een bodem die snel verzadigd raakt. De eerste nachtvorst laat vaak wat langer op zich wachten dan in het oosten van het land, maar kan je toch verrassen op een heldere, windstille nacht.
Met een paar gerichte klussen in september en oktober zorg je ervoor dat je tuin de natte maanden goed doorkomt en in het voorjaar weer sterk start. Hieronder lees je waar je op let, afgestemd op het weer in de regio.
Zorg voor een goede afwatering
In grote delen van Zuid-Holland bestaat de ondergrond uit klei en veen, vaak met een hoge grondwaterstand. In de herfst valt er doorgaans veel regen, en dat water kan op zware grond lang blijven staan. Planten met natte voeten krijgen sneller last van wortelrot, en een drassig gazon raakt bij intensief gebruik snel beschadigd.
Kijk daarom na een flinke bui waar plassen blijven liggen. Op die plekken helpt het om de grond wat losser te maken en compost of grof zand door te werken. Controleer ook je dakgoten, regenpijpen en eventuele putjes in het terras: bladeren verstoppen ze sneller dan je denkt. Een regenton is handig, maar zorg dat hij een overloop heeft die het water ergens naartoe leidt waar het geen schade doet.
Bescherm je tuin tegen harde wind
Vanaf oktober neemt de kans op stormachtig weer toe. In het vlakke, open landschap rond de kust en de polders krijgt de wind vrij spel. Jonge bomen en hoge vaste planten kunnen daardoor scheef gaan staan of afbreken.
Zet nieuw geplante bomen vast met een boompaal en een flexibele band, zodat de stam wat kan meebewegen zonder los te raken. Snoei uitgebloeide, hoge stengels die makkelijk knakken iets in, maar laat stevige zaadhoofden gerust staan voor vogels en insecten. Loop daarnaast schuttingen, pergola’s en tuinmeubels na: losse onderdelen kunnen bij een windstoot gevaarlijk worden. Lichte potten en kussens zet je bij voorspelde storm alvast binnen of tegen een beschutte muur.
Voorbereid op de eerste nachtvorst
Dankzij de nabijheid van de Noordzee blijft het hier in het najaar vaak wat langer zacht. Toch kan het op heldere nachten zonder wind al in oktober of november vriezen aan de grond. Juist dan zijn kwetsbare planten in de problemen, omdat ze er nog niet op voorbereid zijn. Houd daarom de weersverwachting goed in de gaten; voor het lokale weer en nieuws uit de omgeving kun je bijvoorbeeld terecht op https://nootdorpkrant.nl, zodat je op tijd actie kunt ondernemen.
Een paar maatregelen die je vóór de eerste vorst kunt nemen:
- Haal kuipplanten zoals oleander, citrus en fuchsia naar een vorstvrije, lichte plek.
- Graaf knollen van dahlia’s en gladiolen op zodra het blad zwart wordt.
- Leg een laag blad of stro over gevoelige vaste planten.
- Pak potten in met jute of noppenfolie, zodat de wortels niet bevriezen.
- Leeg en berg tuinslangen op, en sluit buitenkranen af.
Gebruik het najaar om te planten
De herfst is in ons klimaat een uitstekend moment om te planten. De grond is nog relatief warm en er valt genoeg regen, waardoor bomen, heesters en vaste planten rustig kunnen wortelen voordat de winter begint. Je hoeft in deze periode zelden bij te gieten.
Plant ook bloembollen zoals tulpen, narcissen en krokussen voor een kleurrijk voorjaar. Op zware, natte grond doe je er goed aan een handje zand onder in het plantgat te strooien, zodat de bollen niet gaan rotten. Wacht wel met planten als de grond helemaal doorweekt is; werken in modder verdicht de bodem en doet meer kwaad dan goed.
Ga verstandig om met bladeren
Afgevallen blad hoeft niet allemaal weg. Op borders vormt het een natuurlijke deklaag die de grond beschermt en langzaam wordt omgezet in voeding. Egels en insecten vinden er bovendien een schuilplek voor de winter.
Van het gazon en de paden haal je het blad wel regelmatig weg. Op gras houdt een natte laag licht en lucht tegen, waardoor mos en schimmels een kans krijgen, iets wat in een vochtige regio snel gebeurt. Op tegels maakt nat blad het oppervlak glad. Verzamel het in een hoek of een gaaskorf, dan heb je over een jaar mooie bladaarde.